TCMB’nin Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları 2025 Denetim Karnesi ve Çıkarılması Gereken Dersler

 

TCMB’nin Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları 2025 Denetim Karnesi ve Çıkarılması Gereken Dersler

Değerli Meslektaşlarım ve Sevgili Bağlantılarım,

TCMB’nin 29 Ocak 2026'da paylaştığı 2025 yılı Gözetim ve Denetim sonuçları, Ödeme ve Elektronik Para kuruluşları (Fintech) ekosistemi için sadece bir basın duyurusu değil, adeta bir uyarı manifestosu niteliğinde.

Paylaşılan verilerle tablo oldukça net: 

• 7 faaliyet izni iptali,
• 14 geçici durdurma,
• 72 Kuruluş'a 373 Milyon TL’yi aşan idari para cezası,
• 29 Kuruluşa uyarı,
• 331 Dosyaya ilişkin Cumhuriyet Savcılıkları ve/veya Mahkemeye bildirim

Bu rakamlar bize "uyum" (compliance) kavramının sadece bir departman adı olmadığını, kuruluşların hayatta kalma meselesi olduğunu sert bir şekilde hatırlatıyor.

Peki, İç Kontrol, Risk ve Uyum yöneticileri olarak bu tablodan hangi ödevleri/dersleri çıkarmalıyız?

1. İç Kontrol "Süs" Değildir: Faaliyet izinlerinin iptaline giden süreç, iç kontrol mekanizmalarının (kuruluşları kendi iptal nedenleri içinde ayrıca değerlendirmek gerekir) "işliyor gibi görünmesinin" yetmediğini, gerçekten işlemesi gerektiğini ve bağımsız hareket etmesi gerektiğini birkez daha gösteriyor. Birinci savunma hattının (operasyon) hata yaptığı yerde, ikinci hattın (kontrol/risk) bunu yakalayamaması artık tolere edilmiyor. 

2. "Büyüyelim, Sonra Toparlarız" Devri Bitti: Özellikle 14 Kuruluşun faaliyetinin geçici durdurulması, büyüme iştahının mevzuat uyumunun önüne geçtiği durumlarda TCMB'nin frene basmaktan çekinmediğini gösteriyor. Şirket Stratejisi ve Risk yönetimi, stratejik kararların tam merkezinde olmalı.

3. Bilgi Sistemleri Uyumu Hayatidir: Duyurudaki vurgular, bilgi sistemleri sürekliliği ve güvenliğinin opsiyonel değil, lisansın temeli ve  gerekliliği olduğunu gösteriyor. IT/BS denetimleri artık sadece teknik bir konu ve denetim zamanları hatırlanılan değil, en büyük operasyonel risk kalemimiz olup sürekli olarak izlenmesi ve her an kontrolün merkezinde olması gerektiğini hatırlatıyor.

4. Suç Gelirleri ve İzinsiz Faaliyet (Büyük Kırmızı Çizgi): 331 dosyanın savcılığa intikal etmesi, 6493 ve 5549 sayılı kanunlara uyumun şakası olmadığını gösteriyor. Şüpheli işlem bildirimleri ve KYC süreçlerindeki en ufak bir gevşeklik/esneklik yada açık bulunması halinde kurumu adli süreçlerle baş başa bırakabilir. Bu çerçevede süreçlerin etkinliği şirketlerin risk algısına ve risk yönetimine göre düzenli aralıklarla test edilmesi gerekiyor.

Özetle: 2026 yılı ve sonrası için mesaj açık; "Güvenli, kesintisiz ve hukuka uygun" olmayan hiçbir iş modelinin ve sistemin bu ekosistemde geleceği yok.

Denetim raporlarındaki bulguları "kapatılması gereken maddeler" olarak değil, kurum kültürüne dönüştürmek için bir fırsat olarak görmeli ve kuruluşlarımızı buna göre hazırlamlıyız.

Sektörümüzün sürdürülebilirliği için emek veren tüm kontrol, risk ve uyum (iç sistemler) ekiplerine kolaylıklar diliyorum. İşimiz zor ama bir o kadar da kıymetli.

#Fintech #TCMB #Uyum #Compliance #RiskYönetimi #İçKontrol #6493 #ÖdemeSistemleri #Denetim #Governance #OmersahinTR #Ekonogramblog #Ekonogramnews